Sahada yaşanan zincir problemlerinin büyük bölümü, ürün kalitesinden değil makine–zincir uyumsuzluğundan kaynaklanır. Aynı zincirin bir makinede sorunsuz çalışırken, başka bir makinede kısa sürede arızaya yol açmasının temel nedeni de budur. Zincir seçimi yapılırken çoğu zaman yalnızca lastik ölçüsüne odaklanılır; ancak makine tipi, çalışma şekli ve yük karakteri en az lastik ölçüsü kadar belirleyicidir.
- Yükleyici (Loader) için Uygun Olmayan Zincir Seçimi
Loader’lar sürekli ileri–geri manevra yapan, yüksek tork üreten makinelerdir. Bu makinelerde kullanılan zincirler, yan duvar (sidewall) koruması ve esneklik açısından güçlü olmalıdır.
Sık yapılan hata, dozer veya kamyon için tasarlanmış daha sert zincirlerin loader’larda kullanılmasıdır. Bu durum:
- Zincirin lastik üzerinde kaymasına
- Bağlantı noktalarında kopmalara
- Lastik yanaklarında düzensiz aşınmaya
neden olabilir.
Loader’lar için zincir seçerken, manevra kabiliyeti yüksek, lastiği saran ve esnek yapıdaki modeller tercih edilmelidir.
- Dozerlerde Aşırı Hafif Zincir Kullanımı
Dozerler sürekli ileri yönde, yüksek yük altında çalışan makinelerdir. Bu tip makinelerde patinajdan çok yük taşıma ve zeminle temas direnci ön plandadır.
Yaygın bir hata, yalnızca çekişi artırmak amacıyla hafif patinaj zincirlerinin tercih edilmesidir. Bu zincirler kısa vadede yeterli gibi görünse de:
- Aşırı gerilim nedeniyle erken deformasyon
- Zincir halkalarında düzleşme
- Zeminle temas noktalarında hızlı aşınma
gibi sorunlara yol açar.
Dozerler için zincir seçimi yapılırken, yük taşıma kapasitesi ve dayanıklılık öncelik olmalıdır.
- Kamyon ve Taşıyıcılarda Yanlış Mesh Yapısı
Maden ve şantiye kamyonları, yüksek hız ve uzun mesafeli kullanım nedeniyle farklı bir zincir yapısı gerektirir. Bu makinelerde yanlış mesh (örgü) yapısına sahip zincirlerin kullanılması:
- Sürüş sırasında titreşime
- Lastik yüzeyinde düzensiz basınca
- Operatör konforunun düşmesine
neden olabilir.
Kamyon uygulamalarında daha dengeli yük dağıtan ve lastiği homojen şekilde saran mesh yapıları tercih edilmelidir.
- Makine Tipi Değiştiğinde Aynı Zinciri Kullanma Alışkanlığı
Bir zincirin bir makinede işe yaraması, başka bir makinede de aynı performansı göstereceği anlamına gelmez. Sahada en sık karşılaşılan hatalardan biri, makine değiştiğinde mevcut zinciri kullanmaya devam etmektir.
Makine tipi değiştiğinde mutlaka şu sorular yeniden sorulmalıdır:
- Çalışma hızı değişiyor mu?
- Yük karakteri farklı mı?
- Manevra yoğunluğu artıyor mu?
Bu sorulara göre zincir seçimi yeniden değerlendirilmelidir.
- Zincir Seçimini Sadece Lastik Ölçüsüne Göre Yapmak
Lastik ölçüsü önemlidir; ancak tek başına yeterli değildir. Zemin türü, çalışma süresi, vardiya yoğunluğu ve makine tipi birlikte değerlendirilmelidir.
Doğru zincir seçimi:
- Lastik ömrünü uzatır
- Beklenmeyen duruşları azaltır
- Toplam işletme maliyetini düşürür
Bu nedenle zincir seçimi yapılırken makine tipi mutlaka merkeze alınmalıdır
